De technologiesectie van de media schetst een schizofreen beeld waarin de ene AI-miljardair roept dat de vooruitgang van kunstmatige intelligentie gevaarlijk hard stagneert, de andere smeekt om strenge regulering tegen een oncontroleerbare superintelligentie, en de derde voorstelt om de Amerikaanse overheid een direct aandelenbelang te geven in private ondernemingen om van China te winnen. Achter deze zogenaamde zorgen om het maatschappelijk belang schuilt een meedogenloze strijd om jouw aandacht, marktdominantie en het manipuleren van geopolitieke angsten. Het is tijd om de maskers af te zetten en de harde cijfers te bekijken.
Mark Zuckerberg liet in juli 2026 tijdens een interne bijeenkomst een opvallend nuchter geluid horen door toe te geven dat de ontwikkeling van AI-agents (slimme softwarehulpjes die zelfstandig taken uitvoeren) niet zo snel gaat als verwacht. De gigantische investeringen zijn nog niet rendabel en de interne herstructurering verloopt stroef. Zuckerberg speelt een slim devaluatiespel omdat Meta volledig inzet op opensource AI (gratis toegankelijke basistechnologie die iedereen mag aanpassen). Meta verdient geld met advertenties op sociale media en niet met de directe verkoop van licenties. Door te roepen dat de technologie stagneert, tempert hij de verwachtingen van zijn aandeelhouders en droogt hij tegelijkertijd de geldkraan voor zijn concurrenten op. Als de hype afkoelt, bloeden bedrijven die puur van licentieverkoop leven het hardst.
Aan de andere kant van het spectrum staat Dario Amodei van Anthropic, het bedrijf achter de Claude AI. Anthropic waarschuwt dat hun modellen inmiddels 80% van hun eigen code schrijven en pleit voor een computethreshold (een wettelijke grens aan de rekenkracht van computersystemen) om modellen aan de grond te houden. Dit morele pr-scherm verbergt een heel andere realiteit op Wall Street. Anthropic stuurt aan op een beursgang in het najaar van 2026 met een beoogde waardering van maar liefst 965 miljard dollar, terwijl de operationele kosten voor datacenters en chips naar schatting 19 miljard dollar per jaar bedragen. Nu de scaling laws (het principe dat modellen automatisch slimmer worden als je er meer data en rekenkracht tegenaan gooit) afvlakken, heeft Amodei een perfecte smoes nodig voor de beurs. Als de nieuwe modellen straks tegenvallen, ligt dat in de media niet aan haperende technologie, maar aan bewuste ethische terughoudendheid.
Het meest bizarre voorstel komt uit de koker van Sam Altman van OpenAI. Hij praat met de Amerikaanse overheid om de staat een direct belang van 5% te geven in de grootste Amerikaanse AIbedrijven, wat zou moeten vloeien naar een publiek welvaartsfonds. Altman verkoopt dit als een patriottische plicht in de strijd tegen China, maar het is een meesterlijke schaakzet om OpenAI de status van een nationale defensiepartner te geven. Zodra Washington formeel aan de aandeelhouderstafel zit, is OpenAI onkwetsbaar voor zware binnenlandse antitrustrechtszaken (zaken waarin de overheid monopolies probeert op te breken) en verzekerd van miljardensubsidies voor nucleaire energie en chipinfrastructuur.
Bovendien deelt Altman hiermee een gerichte dolksteek uit aan zijn concurrenten op de Europese markt. Europa is historisch extreem gevoelig voor privacy en datasoevereiniteit, wat heeft geleid tot de strenge Europese AI Act (de Europese wetgeving die de risico’s van kunstmatige intelligentie reguleert). Anthropic probeert hier momenteel van te profiteren door zichzelf te profileren als het veilige en compliancevriendelijke alternatief voor Europese overheden en enterpriseklanten (grote zakelijke afnemers). Zodra de Amerikaanse overheid echter een belang van 5% neemt in deze bedrijven, verliezen ze direct hun neutrale status omdat de Amerikaanse inlichtingendiensten een formele voet tussen de deur krijgen. Voor een Europese zorginstelling of bank wordt het dan onmogelijk om nog zaken met hen te doen. Altman misbruikt de geopolitieke angst in Washington om zijn grootste binnenlandse concurrent in Europa vleugellam te maken.
Trap er dus niet in wanneer de AI-titanen ruziën over de moraal. De felle discussies in de media gaan al lang niet meer over het redden van de mensheid van een kwaadaardige robotoverheerser, maar over het veiligstellen van monopolies en het uitschakelen van de concurrentie. Voor Europa is het de hoogste tijd om te beseffen dat echte digitale soevereiniteit niet te koop is in Silicon Valley.