In de begindagen van de digitale netwerken bouwden we nog een vlekkeloos altaar voor de buitenwereld. We lieten alleen gepolijste vakantiefoto’s en scherpe statusupdates zien met als enig doel om te bewijzen hoe geweldig ons leven was. Ondertussen werkte de amusementsindustrie al meer dan 20 jaar stilletjes aan een heel andere mentaliteit. We raakten door realitytelevisie en de dagelijkse vlogs van internetfilmpjesmakers gewend aan het idee dat gluren naar anderen de norm is. De techgigant Google zet nu de volgende stap met het project Dreambeans. Dit is geen venster naar de buitenwereld meer maar de ultieme AI-voyeur (een kunstmatig intelligente gluurder) die recht in je ziel kijkt terwijl het publiek het nog fantastisch vindt ook.
Met dit nieuwe experiment heeft de ontwikkelaar een diep psychologisch mechanisme blootgelegd. Het principe werkt heel simpel en doeltreffend want de app eist de complete toegang op tot jouw meest persoonlijke digitale bezittingen. Denk hierbij aan jouw e-mails, tekstbestanden, agenda, online zoekgeschiedenis en jouw volledige fotobibliotheek (zoals Gmail, Google Docs, Agenda, Google Foto’s, YouTube en je zoekgeschiedenis). In ruil voor al die data analyseert het algoritme jouw hele bestaan terwijl je ligt te slapen. Wanneer je wakker wordt krijg je een overzicht met 10 persoonlijke verhalen vol herinneringen, lokale hotspots en takenlijstjes. Het is de ultieme uitruil van het huidige technologietijdperk. Waar bedrijven jouw gegevens voorheen onzichtbaar verzamelden om gerichte advertenties te verkopen hangt er nu een creatief prijskaartje aan. De software maakt mooie aquarellen en striptekeningen waarin jij en je vrienden de hoofdrol spelen. Precies daar klapt de valstrik dicht. We geven de volledige controle en privacy over ons digitale leven op voor het simpele plezier om onszelf terug te zien als de held in een dagelijkse striptekening.
De eerste reacties van de testers laten een duidelijk patroon zien. In het begin ervaren mensen een enorme schok wanneer ze ontdekken dat een machine precies weet wat ze gisteravond zochten en hoe hun gezicht eruitziet. De geschiedenis van de technologie bewijst echter dat deze angst binnen 48 uur volledig verdampt. Het dagelijkse gemak wint het altijd van de morele bezwaren. De mooie plaatjes sussen ons in slaap en de digitale gluurder verandert binnen een paar dagen in een vertrouwde huisvriend.
Op dit moment presenteert de app zich bewust als een individuele ervaring zonder sociaal netwerk eromheen. De ontwikkelaars sussen de gebruikers met de belofte dat je niemand volgt en dat niemand jou kan zien. Je bevindt je in een veilige bubbel waarin alleen jij en de computer bestaan. Wie echter door de mist van de mooie kleuren heen kijkt ziet direct de contouren van het grotere commerciële plan. Dit is het doelgericht warmdraaien en voorbereiden van een compleet nieuwe doelgroep. Mensen die zich voorheen fel verzetten tegen de surveillancestaat (een maatschappij waarin burgers continu door de overheid of bedrijven in de gaten worden gehouden) geven nu vrijwillig hun hele hebben en houden weg onder het mom van een leuk extraatje bij de ochtendkoffie.
De grenzen tussen privé en publiek vervagen in een razendsnel tempo. Het duurt immers nooit lang voordat de drang om die prachtige striptekening van jouw perfecte zondag te delen met de rest van de wereld te groot wordt. Zodra de gemiddelde consument eraan gewend is dat de computer meekijkt in de slaapkamer en de mailbox ontstaat er een heel nieuw soort sociaal medium. Dat wordt een platform waar je niet langer deelt wat je zelf hebt gemaakt maar waar je de computeranalyse van jouw eigen leven aan anderen laat zien.
Wanneer de massa eenmaal is omgedraaid wordt het verdienmodel pijnlijk duidelijk. De stap naar commercie is heel klein door het toevoegen van subtiele productsponsoring in jouw unieke stripverhaal. Je ziet dan een herkenbaar merkbekertje koffie in de hand van jouw digitale poppetje of een kledingadvies dat precies aansluit bij de e-mails die je de avond ervoor nog hebt getypt. De media hebben ons de afgelopen 20 jaar voorbereid op het idee dat bekeken worden een vorm van status is. Dit concept wordt nu tot het uiterste doorgevoerd. We worden niet langer bekeken door echte mensen voor hun vermaak maar we laten ons bespioneren door een machine voor ons eigen vermaak. We geven de sleutels van ons digitale huis weg zonder dat iemand ons dwingt. We doen het vrijwillig en met een glimlach omdat we in ruil daarvoor een snelle prikkel van geluk krijgen in de vorm van een mooie tekening. De AI-voyeur kijkt onafgebroken mee en wij vieren de hoofdrol in onze eigen digitale gevangenis.