De Europese richtlijn voor loontransparantie klinken mooi op papier maar in praktijk kan dit averechts uit gaan pakken. Het is een wet die eist dat mensen in dezelfde functie gelijk beloond worden, met het nobele doel om de loonkloof te dichten. Het is echter het type logica dat eigenlijk alleen bedacht kan worden door een ambtenaar die nog nooit een dag in de private sector heeft gewerkt. In die wereld moet de huur immers betaald worden van de werkelijke omzet en is prestatiedruk de dagelijkse realiteit. In die ivoren toren is een werknemer een abstracte eenheid in een spreadsheet, maar wie met de voeten in de klei een bedrijf runt, weet dat de praktijk zich niet in een rigide tabel laat dwingen. Mensen zijn geen machines en hun inzetbaarheid, continuïteit en output verschillen nu eenmaal door hun levensloop en biologische realiteit. Door te dwingen tot starre gelijkheid op basis van functienamen, creëert deze wet twee enorme dynamieken die volledig averechts gaan uitpakken voor zowel de werkgever als, ironisch genoeg, voor vrouwen zelf.
Laten we welwezen, want tot een bepaalde leeftijd is er op de werkvloer qua productiviteit geen enkel verschil tussen mannen en vrouwen. Sterker nog, jonge vrouwen stromen vaak met uitstekende papieren en een enorme drive de markt op. De biologische en logistieke realiteit haalt de spreadsheet echter in zodra de dertigerjaren aanbreken. Zwangerschappen en de acute zorgtaken voor jonge gezinnen zorgen voor een heel andere curve in inzetbaarheid en verzuimrisico dan bij mannen, en op latere leeftijd speelt de impact van de overgang daar ook nog een grote rol in. Dat is geen kwestie van onwil, het is simpelweg de natuur en de logistiek van het leven. Wanneer een overheid vervolgens eist dat een werkgever tot aan het achtenzestigste levensjaar exact hetzelfde salaris moet betalen op basis van de functie, ongeacht de fluctuaties in werkelijke continuïteit en flexibiliteit, verandert de risicoanalyse voor die werkgever volledig. Als een ondernemer het financiële risico van hoger verzuim of lagere flexibiliteit niet meer mag verrekenen in het basissalaris, zal hij dat risico aan de poort proberen te verkleinen. Het onbedoelde, maar bittere gevolg is dat vrouwen van een bepaalde leeftijd zullen merken dat hun kansen op de arbeidsmarkt slinken omdat bedrijven huiverig worden om hen aan te nemen voor sleutelfuncties.
De tweede grote blinde vlek van de wetgever is de psychologie van de werkvloer, want salaris is emotie, status en onderlinge vergelijking. Straks hebben werknemers het recht om te zien wat het gemiddelde loon is binnen een functie. Als de hardloper in het team, de man die altijd overwerkt, nooit ziek is en alle gaten dichtloopt, ziet dat zijn collega die door omstandigheden vaker afwezig is exact hetzelfde verdient omdat ze toevallig dezelfde functietitel hebben, pikt hij dat niet. Hij stapt naar de directie en eist een forse loonsverhoging om het verschil in werkelijke bijdrage recht te trekken. Omdat de werkgever het salaris van de ander wettelijk niet mag verlagen, moet het loon aan de bovenkant wel omhoog, wat een enorme salarisinflatie aanjaagt die de loonkosten voor bedrijven onhoudbaar maakt. Mocht de werkgever die verhoging niet kunnen betalen, dan verliest de hardloper direct zijn motivatie. Waarom zou je nog die extra mijl lopen als de overheid heeft bepaald dat minimale inzet evenveel waard is. De drempel om je ziek te melden daalt en de algehele productiviteit van het bedrijf keldert.
Het runnen van een gezond bedrijf vraagt om een gebalanceerd team waarin de sprinters en de routebewakers elkaar aanvullen, en juist die dynamiek tussen mannen en vrouwen maakt een onderneming sterk. Effectief teammanagement floreert echter bij maatwerk, mensenkennis en de vrijheid om uitzonderlijke inzet direct te belonen. Door te doen alsof biologische en logistieke verschillen niet bestaan, lost de wetgever de ongelijkheid niet op, maar verschuift men het financiële en operationele risico volledig naar de ondernemer. Het resultaat is een ambtelijk keurslijf dat de motivatie van de presteerders fnuikt, de algemene loonkosten opjaagt en de arbeidskansen van de vrouwen die men juist wilde helpen effectief saboteert. Het wordt tijd dat de politiek stopt met sturen op spreadsheets en weer gaat luisteren naar de werkelijke dynamiek van de werkvloer.
Typify 